Lal Zazai #شیر_یې_کړﺉ_څو_یاد_صنعت_وژغورل_شي_او_چارواکې_ورته_جدي_توجه_وکړي.

- تېر کال مو د قالېنو صادراتو کې %٨٤ کموالی راغلی و او سږ کال هم برخلیک یو ډول دی. په ١٣٩٩ کال کې مو ٢ ملیونه او ٥٠٠ زره متره مربع قالېنېو صادرات درلودل خو په ١٤٠٠ کال کې دا کچه ٤٠٠ زره متر مربع ته راښکته شوه.

- %٨٠ قالېنې او خام مواد مو پاکستان ته قاچاق شوې. ځېنو د مېنځلو او قېچي په پلمه صادرې کړې، خو وروسته دا ټولې د پاکستان پنوم نړېوالو بازارونو ته وړاندې کېږي.

- د قالېنو خام مواد او د پروسس لپاره قالېنې پاکستان ته قاچاق او صادرېږي چې زموږ د قالېنو صنعت یې له سقوط سره مخ کړی دی.

- د قالېنو خامو موادو د قاچاق دلاسه(تار...) په بهر کې زموږ بازار پاکستاني، ایراني او هندي قالېنو نېولی دی. د آلمان په یوه نمایشګاه کې د یادو هېوادونو په غرفو کې افغاني قالیني لېدل کېږي.

- موږ په ډېرو نمایشګاوو کې لومړۍ مقام ترلاسه کړی دی چې ښه مثال یې په دوبۍ کې نندارتون(ښودنه١٣٩٠) وه. کچېرته همدا حالت دوام کوي د نړېوال بازار د لاسه ورکولو ترڅنګ به یاد صنعت هم له سقوط سره مخ شي او هغه زرګونه کسان خصوصا اناث طبقه به بېکاره شي.

- وروستیو تحولاتو سره دا چې زرګونه کسان بېکاره شول، وچکالي موجوده ده ، نو د قالېنو جوړولو ته یې مخه کړې ده اما دبازار د نشتوالې له امله له سقوط سره مواجه شوي دي.

- یاد قاچاق د افغاني فالېنو ارزښت په نړېوالو بازارونو کې کم کړی دی او د افغانستان په اقتصاد منفي اغېزه لري.

-----------------

راځو حللارو او وړاندېزونو ته

١- کچېرته موږ دننه پروسس ته زمېنه مساعده کړو، د قیچي او مېنځلو پروسه یې هم دننه وشي، د هوایي دهلیز ستونزه حل شي، د مواصلاتو مشکل حل شي، نو په اوسط کلني ډول به موږ تر ٣٠٠ ملیون ډالرو صادرات لرو. په اوسط ډول د هر متر مربع ارزښت په نړېوالو بازارونو کې له ٦٠ ډالرو نېولې تر ٤٠٠ ډالرو رسېږي. زموږ اکثره قالېنې اروپا او امرېکا ته صادرېږي.

٢- د خامو موادو لکه تار د قاچاق او صادرېدو مخنوۍ باید ا.ا.ا وکړي. د پروسس په پلمه چې ډېره کم لګښت لري باید قالېنې قاچاق او صادرې نشي ځکه بیا د نور هېوادونو پنوم صادرېږي. د قاچاق د لاسه کور دننه د خامو توکو قېمتونه لوړ شوي دي.

٣- د وروستیو تحولاتو له امله د داخلي بازار په تقاضا کې ډېر زیات کموالی راغلی دی. د اندخوی په بازار کې مخکې له اوسني حکومت هره ورځ تر ٣٠٠٠ متر مربع خرڅلاو موجود و اما اوس تر ٣٠٠ متر مربع راښکته شوی دی. پکار ده چې نړېوالو بازارنو ته صادرې شي او حکومت ورته بازارونه پیدا کړي.

٤- د ورستیو بانکي محدودیتونو د پیسو لېږد سخت شوی دی، نو ځکه پاکستان ته قاچاق کېږي. پکار ده چې یادې ستونزې حل شي.

٥- د هوایي دهلیز ستونزه دې زر حل شي. د یاد دهلېز بندېدل د ځمکني قاچاق لامل شوي دي. مخکې له تحولاتو هره اونۍ ٢٠ ټنه قالېنې فقط ترکیې او اروپا ته صادرېدلې.

٦- د هغه خامو موادو ګمرکي تعرفې دې صفر ته راښکته شي کوم چې د مختلفو هېوادونو څخه واردېږي لکه چین، بلژیک، جرمني... .

٧- تېر حکومت کې د دوی د لېږد لګښت(کرایه) %٨٠ حکومت ورکولو اما اوس د یادې اعانې(سبسایډي) د نشتوالې له کبله ځمکني قاچاق ته اړ شوي دي. پکار ده چې د امکان تر حده ورسته له هوایي دهلیز پیدا کېدو سبسایډي ورکړل شي.

٨- بهرني پانګوال دې ته تشویق کړي چې پدې برخه کې پانګونه وکړي چې له یو خوا د کاري فرصتونو د رامنځته کېدو سبب ګرځي او له بلې خوا د یاد صنعت د تقویت کېدو سبب ګرځي. هغه بنسټونو چې تموېل یې کولو بېرته تشویق شي.

٩- حکومت ته پکار د چې دې برخې ته جدي توجه وکړي ځکه دا د افغانستان یو تاریخي، فرهنګي او پېژندل شوی صنعت دی چې نه باید له سقوط سره مخ شي.

١٠- له داخلي خلکو مو تقاضا ده چې له خپلو محصولاتو حمایت وکړي ځکه د یاد حمایت په صورت کې زموږ اقتصاد سره مرسته کوي او کاري فرصتونه زیاتېږي. خلک باید بېرته خپل فرهنګي فکر پیدا کړي او په خپلو کورونو کې قالېني استفاده کړي. که څه هم اقتصادي مشکلات موجود دي.

١١- کچېرته د هوایي دهلیز ستونزه زر نه حل کېږي، نو شرکتونه دې تشویق شي څو په کانتېنرو کې یادې قالېني بسته بندي کړي او د ځمکني ټرانسپورټ له لارې یې اروپايي ممالکو ته ورسوي.

١٢- په بېلابېلو کور دننه او بهر د نندارتونونو(نمایشګاوو) جوړولو زمېنه دي مساعده شي څو خلک افغاني قالینو اخېستلو ته تشویق شي.

١٣- د تکنالوژۍ په پرمختګ سره ماشیني قالینو وده کړې ده او ارزانه هم تمامېږي. دولت ته پکار دا چې د ماشینري په واردولو سره دې ته زمېنه مساعده شي څو له نړېوال رقابت ونه غورځول شو.

١٤- د کیفیت د ښه والې لپاره باید کور دننه هرډول حمایت شتون ولري او خلک نباید نور په مارکېټونو کې د ترکي او نورو باکیفیته قالېنو پوښتنه وکړي.

١٥- دا چې هر بازار او یا په بل عبارت د هر هېواد خلک ځانګړی او له نورو متفاوت رنګ او ډېزاین خوښوي، نو حکومت ته پکار ده چې دې برخه کې زمېنه مساعده کړي او خلک هم د بازار د تقاضا او اړتیا مطابق تولېدات ترسره کړي. په معیاري بسته بندي دې هم ډېره توجه وشي ځکه نړېوالو بازارونو کې زیات اهمیت لري.

پدې هېله چې یاد مشکلات حل او د قالینو صنعت مو وده وکړي او د افغانستان په اقتصاد کې رغنده رول ولوبوي.

لېکوال: Lal Zazai لعل ځاځی

اپریل ٢٣ کال ٢٠٢٢/ ثور(غویی) ٣ کال ١٤٠١

شنبه

وخت ٣:٥٦

کابل-افغانستان

0 Comment

Related Articles

Related Articles

0 Comment