ولې قیمتونه لوړ شوي؟

لیکنه: لعل ځاځی

موږ د قزاقستان نه یوټن اوړه د تیر په پرتله 150 امریکایي ډالر او د مالیزیا هیواد نه یو ټن غوړي د تیر په پرتله 250 امریکايي ډالر لوړ اخلو. اوس یوټن اوړه 445 او یوټن غوړي تر 610 ډالر د کابل په مارکیټونو کې هټیوالو ته تمامیږې.

قزاقستان هیواد تیر کال سخت وچکالی ځپلی وو او د محصولاتو قیمتونه یې د پخوا په پرتله ځکه لوړ شول. بل دا چې د COVID-19 له کبله زیات تولیدات په هیوادونو کې ترسره نشول نو چې کله یې په فعالیت پیل وکړ تقاضا څو چنده لوړه وه. نو کله چې د کمې عرضې په مقابل کې تقاضا لوړه وي نرخونه معمولا لوړ وي. خو اکثره هیوادونه کوشش کوي ترڅو یادې تقاضا ته جواب ووایي چې تراوسه ندي توانیدلي اما هڅه روانه ده.

بل ترټولو عمده دلیل یې د منطقې هیوادونو په سطحه د ډالرو د ارزښت لوړوالی دی چې قیمتونه یې لوړ کړي دي. ښه مثال یې پاکستان درکولی شم چې څلور میاشتې وړاندې پاکستانی روپۍ د ډالرو په مقابل کې 154 وې او اوس دا دی تر 184 تبادله کیږې. معنا دا چې اکثرو هیوادونو کې خصوصا زموږ همسایه هیوادونو کې د ډالرو ارزښت د پخوا په پرتله لوړ شوی دی چې افغانستان هم له یادې ستونزې سر ټکوي.

افغانستان هم د ډالرو د کمبود سره مخ دی او تجارانو سره ډالر نشته چې توکې پرې وارد کړي ځکه د دوی سرمایه کنګل شوې ده او هغه سرمایه چې اوسمهال لري، نشي کولای چې TT یې ترسره کړي یعنې انتقال یې کړي ترڅو خام مواد او وارداتي توکې پرې راونیسي.

د شاروالی او ورسره شته اقتصادی ټیم دا مسوولیت دی چې معلومه کړي چې افغاني تجاران توکې په څومره قیمت نورو هیوادونو کې اخلي، د ریل او ټرانسپورټ مصارف یې څومره ده، تعرفه څومره پر اموالو وضع شوې، د تجار ګټه باید څو فیصده وي او له هغې وروسته یوه دقیقه، معقوله او د تطبیق وړ نرخنامه وټاکي مارکیټونو ته ترڅو هټیوال ورځنې سرغړونه ونکړي.

اکثرو هیوادوالو سره دا ویره وه چې ګوندې افغانی به خپل ارزښت له لاسه ورکړي او بانکي سیسټم به فلج شي نو کوشش یې وکړ چې په کورونو کې ډالر له ځان سره وساتي کوم چې یادې پیسې په ډیره لویه پیمانه له اقتصادي فعالیته لویدلي او ډیر منفي اغیز یې په مارکیټونو درلودلی دی. نو هیواد وال باید یادې سپما شوې پیسې په فعالیت وغورځوي چې هم ګټه وکړي او هم د هیواد اقتصادي چرخ په بیا فعال کولو کې رغنده رول ولوبوي.

اوسنی اداره چې هرڅومره ممکن وي باید توليدي سکټور حمایه کړي ترڅو د صادراتو کچه لوړه او بهرنې پیسې ( ډالر) د افغانستان مارکیټونو ته دننه شي.

د پانګوالی کموالی او د ډالرو د قاچاق شتون نور دوه عمده دلایل دي چې نرخونه یې لوړ ساتلي دي.

لیکنه شیر کړۍ ترڅو هیوادوال پوه شي چې ولې نرخونه لوړ شوي دي.

Thu, 2-Dec-2021

Kabul

Author: #Lal_Zazai

0 Comment

0 Comment