تېر ١٤٠٠ کال کې مو له ٢٥٠٠٠ ټنو زیات د جلغوزیو حاصلات درلودل اما فقط ٥٠٠٠ ټنه د ٥٩ ملیون ډالرو په ارزښت قانوني صادر شول چې د صادرېدو کچه یې د ١٣٩٩ کال په پرتله ٢٠٠٠ ټنه کمه وه.

مخکې د ا.ا.ا له راتګ موږ هوایي دهلیز(corridor) درلودلو او موږ کولای شول د نړۍ هرې برخې ته صادرات وکړو. نه یوازې جلغوزي بلکې نورې وچې مېوې، قالېنې او قیمتي تېږې مو صادرولې چې زموږ محصولات تر چین، هند، امریکا، سعودي، امارات، کاناډا، ترکیه، لندن او نورو اروپایي هېوادونو ورسېدل. وروسته د ا.ا.ا په راتګ هوایي دهلیز پر موږ وتړل شو( د ځمکې د لارې انتقال یې زیات مصارف غواړي او هم خرابېږي) او سبسایډي(اعانه) هم د ا.ا.ا له لورې د مالي سرچېنو د کموالې له امله ورنکړل شوه او صادر شوي ٠٥٠٠ ټنه جلغوزي د سوداګرو په شخصي لګښتونو د کم ایر شرکت په مرستې وروسته د چین موافقې او اجازې یاد هېواد ته انتقال شول. پاتې نور ټول پاکستان ته قاچاق شول چې دوی یې ورسته له پروسس یا لومړنۍ بڼه په خپل نوم چین، اروپایي او نورو هېوادونو ته صادروي. یعنې زموږ %٨٠ جلغوزي پاکستان ته قاچاق شول(هره ورځ له ٥ تر لسو لارۍ). قالېنې مو هم له ورته برخلیک سره مخ شوې څه په لومړني شکل او څه برخه یې پاکستان کې پروسس کېږي ورسته د پاکستان پنوم نورو هېواودونو ته صادرېږې چې متاسفانه زموږ د نړېوال بازار ارزښت یې له ننګونو سره مخ کړی دی.

بلاخره په ګډو هڅو مو له چین هېواد اجازه ترلاسه کړه چې جلغوزي د یاد هېواد بازارونو(شانګهای) ته ورسوو. (هند هم اجازه راکړې). د اسنادو(سرټیفکټ) مسله دلته تر بحث لاندې نېول کېږي کوم چې زموږ د سوداګرۍ او صنعت له خوا چمتو کېږي چې د یو لړ صحي او زراعتي معیاراتو درلودونکی وي. دغه اسناد فقط هند او چین قبول کړل چې د نورو لخوا تراوسه ندي منل شوي. پدغه برخه کې د زراعت وزارت ونډه هم مهمه ده.

دا چې افغانستان د سوداګرۍ نړېوال سازمان غړېتوب لري، نو باید د افغانستان محصولاتو ته اجازه ورکړل شي څو بهرنیو بازارونو ته ورسېږي. د دې مسلې اړوند زموږ د سوداګرۍ خونو له نړېوالو تجارت خونو سره هم خپله اندېښنه شرېکه کړې ده.

داخلي ستونزې هم شته مثلا د هنګ طبي بوټې د معاینې(ټیسټ) لپاره کور دننه لابراتوار نه لرو پداسې حال کې چې دا بوټی زموږ د صادراتو عمده برخه تشکیلوي چې سږ کال مو تر ١٠٠ ملیون ډالرو شاوخوا صادرات درلودل(هند یې عمده بازار او مننه له اجازه ورکولو څخه یې). د جلغوزیو د پروسس کارخانې(کابل مېشتې...) هم له زیاتو جدي ننګونو سره مخ کړې وې او د قاچاق ستونزې تر فلج رسولې وې ځکه زموږ اکثره جلغوزي پاکستان ته قاچاق کېږي او هلته پروسس کېږي. د پاکوالې، نه سپېنوالې او د مغزو نه وېستل هغه څه دي چې زموږ سټنډرډ په ځېنو اروپایي او نورو ځایونو کې نه منل کېږي او باید دا پروسې یې طی شي او اوسنۍ سټنډرډ(پاکوالی) فقط په هند او چین کې منل کېږي. اوسمهال د جلغوزیو موسم ختم دی او باید په نورو کلونو کې د هوایي دهلیز، اعانه او نورو مهمو برخو کې هراړخیزه زمېنه مساعده وي.

لېکوال: Lal Zazai لعل ځاځی

اپریل ١٨ کال ٢٠٢٢/ حمل(وری) ٢٩ کال ١٤٠١

دوشنبه

وخت ٢:٥٠p.m

کابل-افغانستان

0 Comment

0 Comment